2 ) تعداد عناصر ارسطو عناصر را به چهار تا منحصر دانست كه عبارت از آب ، خاك ، باد و آتش باشد ؛ و اين نظريه در تمام معاهد دنيا مسلم فرض شد و هيچ دانشمندى در آن ترديد نكرد . پس از هزار سال جعفر صادق در حالى كه دوزاده سال او تمام نشده بود در محضر پدرش و شاگردان او گفت : حيرت مىكنم كه مردى چون ارسطو چگونه متوجه نگرديده خاك يك عنصر نيست ، بلكه در خاك عناصر متعدد وجود دارد و هر يك از فلزات كه در خاك مىباشد ، يك عنصر جداگانه به حساب مىآيد . در اين هزار سال هيچ دانشمندى در هيچ جاى دنيا پيدا نشده بود كه بر اين نظريه ايراد بگيرد . بعدها عناصر ديگر ارسطو باد ( هوا ) را هم مورد ايراد قرار داد كه بسيط نيست و باد از چند عنصر تشكيل شده است . جعفر صادق هزار و يك صد سال پيش از علماى قرن هجدهم ميلادى اروپا كه هوا را كشف و از هم جدا كردند ، گفت كه : باد ( يا هوا ) يك عنصر نيست ، بلكه از چند عنصر به وجود آمده است ؛ « 1 » كه همه آنها از لحاظ تنفس ضرورى است . قابل ذكر است كه وقتى لاو وازيه اكسيژن را از گاز هاى ديگر هوا جدا كرد و نشان داد كه آنچه سبب حيات جانداران مىشود اكسيژن است ، دانشمندان گاز هاى ديگر را كه در هوا وجود دارد از لحاظ حيات بى فايده دانستند ؛ و اين با نظريه جعفر صادق مخالف بود كه گفت « تمام اجزايى كه در هوا است براى

--> ( 1 ) - ص 58 .